ધનતેરસ અથવા ધનત્રયોદશીનો તહેવાર કારતક મહિનાના કૃષ્ણ પક્ષની ત્રયોદશી તિથિએ ઉજવવામાં આવે છે. આ વર્ષે ધનતેરસનો તહેવાર ૧૦ નવેમ્બરે એટલે કે આજે છે. ધનતેરસના દિવસે વાસણો, સોનું, ચાંદી અને અન્ય વસ્તુઓ ખરીદવાની પરંપરા છે. એવું માનવામાં આવે છે કે ધનતેરસના દિવસે વાસણો, સોના અથવા ચાંદીની વસ્તુઓ ખરીદવાથી દેવી લક્ષ્મી ઘરમાં વાસ કરે છે. આ ઉપરાંત ધનતેરસ પર ધન્વંતરી અને કુબેરની પણ પૂજા કરવામાં આવે છે.
આ રીતે પૂજા કરો
ધનતેરસ પર, દેવતાઓના ચિકિત્સક અથવા આરોગ્યના દેવ ધન્વંતરી અને ધનના દેવતા કુબેરની પૂજા કરવામાં આવે છે. શાસ્ત્રોમાં ધન્વંતરીને ભગવાન વિષ્ણુનું સ્વરૂપ માનવામાં આવે છે. તેમના હાથમાં અમૃત કલશ છે, જે પિત્તળની ધાતુથી બનેલું છે. વાસ્તવમાં, તેઓ પિત્તળની ધાતુના ખૂબ શોખીન છે. એટલા માટે ઘણા લોકો ધનતેરસ પર પિત્તળના વાસણો પણ ખરીદે છે. એવું માનવામાં આવે છે કે ધન્વંતરીની પૂજા કરવાથી રોગોથી રક્ષણ મળે છે. ભગવાન કુબેરની પૂજા કરવાથી આર્થિક લાભ થાય છે.
ભગવાન ધનવંતરી અને ધનના દેવતા કુબેરની પૂજા કરવા માટે તેમનો ફોટો અથવા મૂર્તિ મંદિરમાં રાખો. પછી તેની પાસે પાંચ દીવા પ્રગટાવો. આ દિવસે તમે જે પણ વસ્તુઓ ખરીદો તેને પોતાની પાસે રાખો અને તેનાથી સંબંધિત મંત્રોનો જાપ કરો. પૂજા કરતી વખતે તમારે તેમને મીઠાઈ પણ ચઢાવવી જોઈએ. પૂજા પૂરી થયા પછી પ્રસાદ તરીકે મીઠાઈ વહેંચો.
કરો યમ દીપમ
આ દિવસે યમ માટે દીવો પણ પ્રગટાવવામાં આવે છે. તેથી ધનતેરસના દિવસે સાંજે ઘરની બહાર દીવો પ્રગટાવો અને આ દીવો યમરાજને અર્પણ કરો. એવું માનવામાં આવે છે કે આ દિવસે ઘરની બહાર દીવો પ્રગટાવવાથી પરિવારના સભ્યોને અકાળ મૃત્યુથી બચાવે છે.
યમ દીપમના પ્રકાશ સાથે એક વાર્તા જોડાયેલી છે જે નીચે મુજબ છે. હંસરાજ નામનો એક મહાન રાજા હતો. જેનો એક મિત્ર હતો જેનું નામ હેમરાજ હતું. એક દિવસ હેમરાજને પુત્ર થયો અને તેણે પુત્રના જન્મ પર મોટી પૂજાનું આયોજન કર્યું. જેમાં હંસરાજને પણ બોલાવવામાં આવ્યો હતો. આ પૂજા દરમિયાન, એક દેવી પ્રગટ થઈ અને ભવિષ્યવાણી કરી કે તમારો પુત્ર તેના લગ્નના ચોથા દિવસે મૃત્યુ પામશે. આ ભવિષ્યવાણી સાંભળીને હેમરાજ ઉદાસ થઈ ગયો.
પોતાના મિત્રને પીડામાં જોઈ હંસરાજે કહ્યું, “દોસ્ત, ચિંતા ન કર.” હું તમારા પુત્રનું રક્ષણ કરીશ. હંસરાજે યમુના કિનારે ભૂગર્ભ કિલ્લો બનાવ્યો અને તેની અંદર રાજકુમારને રાખ્યા. ધીરે ધીરે રાજકુમાર યુવાન થયો અને લગ્નની ઉંમરનો થઈ ગયો. રાજકુમાર માટે એક ખૂબ જ સુંદર છોકરી મળી. જેની સાથે તેણીના લગ્ન થયા હતા. લગ્નના ચોથા દિવસે યમરાજ રાજકુમાર યમનો પ્રાણ લેવા મહેલમાં આવ્યા. પરંતુ રાજકુમારીએ રાજકુમારના રૂમને સોના અને ચાંદીથી શણગાર્યો હતો અને રૂમની બહાર ઘણા દીવા પ્રગટાવ્યા હતા. આ દીવાઓનું તેજ જોઈને યમરાજ ઓરડામાં પ્રવેશી ન શક્યા અને આ રીતે રાજકુમારનો જીવ બચી ગયો. ત્યારથી ધનતેરસના દિવસે ઘરની બહાર દીવા પ્રગટાવવાની પરંપરા શરૂ થઈ.
તેથી, આ તહેવારના દિવસે વસ્તુઓ ખરીદવા સિવાય, સાંજની પૂજા પછી, ઘરના મુખ્ય દરવાજા પર યમરાજ માટે દીવો પ્રગટાવવામાં આવે છે.
